Fake news wokół wyroku II AKa 445/24 – co naprawdę orzekł Sąd Apelacyjny we Wrocławiu?

W ostatnim czasie w mediach społecznościowych oraz na niektórych portalach internetowych pojawiły się nieprawdziwe informacje dotyczące wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu w sprawie o sygnaturze II AKa 445/24. Według tych doniesień, rzekomo „sprzeciw jednej osoby miał wystarczyć do usunięcia flagi obcego państwa” z przestrzeni publicznej. Taka interpretacja jest jednak fałszywa i całkowicie sprzeczna z rzeczywistą treścią orzeczenia oraz ustnym uzasadnieniem wyroku.

Stan faktyczny i istota sprawy

W rzeczywistości sprawa II AKa 445/24 dotyczyła zarzutu znieważenia flagi obcego państwa, a nie samego faktu jej usunięcia. Flaga została wyrzucona do śmietnika, co zdaniem prokuratury stanowiło znieważenie, o którym mowa w art. 137 § 2 kodeksu karnego. Sąd Apelacyjny uznał winę oskarżonego, jednak zastosował warunkowe umorzenie postępowania karnego na podstawie art. 66 k.k., wyznaczając jednocześnie okres próby.

Co istotne, w ustnym uzasadnieniu wyroku sędzia nie odniósł się do samego faktu usunięcia flagi jako przestępstwa – koncentrowano się na jej znieważeniu poprzez sposób postępowania z nią po zdjęciu. Stało się to, gdyż zarzut opisany w akcie oskarżenia dotyczył znieważenia flagii. 

Usunięcie a znieważenie – różnica prawna

Zgodnie z art. 137 § 2 kodeksu karnego:

„Kto publicznie znieważa, niszczy, uszkadza lub usuwa flagę, sztandar, chorągiew, banderę, godło lub inny znak państwowy obcego państwa, wystawiony publicznie przez przedstawicielstwo tego państwa albo na podstawie zarządzenia polskiego organu władzy, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.”

Zatem samo usunięcie flagi może być czynem karalnym wyłącznie wtedy, gdy została ona wywieszona z inicjatywy oficjalnych polskich władz – np. na podstawie zarządzenia organu władzy publicznej.

W tym kontekście, właśnie wypowiedział się Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, który w omawianej sprawie uznał, że nawet ustne zarządzenie burmistrza może stanowić podstawę do uznania, że flaga została umieszczona legalnie i objęta ochroną karną. Ten ważny aspekt nie pojawia się w licznych publikacjach komentujących sprawę, które zamiast rzetelnego streszczenia wyroku szerzą dezinformację.

Zasada wzajemności – art. 138 k.k.

Warto również pamiętać, że zgodnie z art. 138 k.k., przepis art. 137 § 2 stosuje się na zasadzie wzajemności, a więc tylko wówczas, gdy dane obce państwo zapewnia taką samą ochronę prawną polskim symbolom państwowym.

Jeśli więc np. prawo państwa X przewiduje odpowiedzialność karną za samowolne usunięcie polskiej flagi, to także obywatel tego państwa usuwający jego flagę w Polsce – bez jej znieważania – może ponieść odpowiedzialność na podstawie art. 137 § 2 k.k.

Przykład: sprawa posła Grzegorza Brauna

W kontekście ochrony flag obcych państw warto przypomnieć także głośną sprawę posła Grzegorza Brauna, który usunął z Kopca Kościuszki flagę ukraińską. W tym przypadku flaga została zawieszona nie przez organ władzy publicznej, lecz przez radę fundacji zarządzającej kopcem, co – zgodnie z wykładnią Sądu Najwyższego i orzecznictwem doktryny – nie spełnia przesłanek „polskiego organu władzy”. Dlatego też poseł nie mógł ponosić odpowiedzialności karnej na podstawie art. 137 § 2 k.k.

Podsumowanie

Wyrok II AKa 445/24 nie potwierdza, że „sprzeciw jednej osoby wystarczy do usunięcia flagi obcego państwa”. Taka narracja to fake news, który wypacza istotę sprawy i prowadzi do dezinformacji. Sąd zajmował się konkretnym czynem – znieważeniem flagi przez jej wyrzucenie do śmieci, a nie samym jej usunięciem. Co więcej, do ochrony prawnej flagi konieczne jest zarządzenie polskiego organu władzy – co może być nawet ustne, jak wskazał sąd. A całość przepisów stosujemy z uwzględnieniem zasady wzajemności.

Podkreślenia wymaga także, że na dzień dzieiejszy nie zostało sporządzone pisemne uzasadnienie wyroku, a jedynie jest dostępne nagranie audio z ogłoszenia wyroku.

Jeśli potrzebują Państwo analizy konkretnego przypadku lub wsparcia w sprawie karnej dotyczącej znieważenia symboli państwowych – zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.